In de zogenaamde gig economie worden werknemers door ondernemingen als UberEats en Deliveroo door hun smartphone geleid. Deze zomer in Londen kwamen de nieuwe schijnzelfstandigen in opstand en organiseerden een ‘staking’. Maar tegen wie staken zij? De moderne werknemer 2.0 heeft geen kantoor, geen werkgever, maar wordt geleid door een algoritme in zijn mobieltje. De boven genoemde koeriersdiensten maken gebruik van een algoritme, dat bepaalt wie, wanneer en welke opdracht moet worden uitgevoerd. Aan dit algoritme is ook de beloning verbonden. Als de opdracht binnen 20 seconden wordt aangenomen en uitgevoerd, volgt het algoritme via de mobiele telefoon de uitvoering. Tijd, afstand, succesvol afleveren en tenslotte de beloning. In eerste instantie waren de beloningen voor thuisbezorgers hoog, gemiddeld zo’n £20 pond per uur. Daarna is het algoritme verschillende malen aangepast en is de beloning gedaald naar een schamele £4 pond per uur. Veel ZZP’ers kunnen hiervan geen gezin onderhouden.
De controle op de werknemer doet Tayloriaans aan. Het was Frederick Taylor die 100 jaar geleden een wetenschappelijke methode introduceerde om de arbeidshandelingen in de Amerikaanse staalfabrieken tot de kleinst mogelijke delen te minimaliseren. Met stopwatch en notitieblok optimaliseerde hij vervolgens het arbeidsproces. Kortom totale controle om de efficiency en daarmee de winst te maximaliseren. Deze ontmenselijking van de arbeid heeft tot veel protest geleid. Het sociale aspect van arbeid raakte op de achtergrond en een vorm van robotisering deed zijn intrede.
Nieuw is dat deze arbeidsrationalisatie 100 jaar later doordringt in de diensteneconomie. De moderne werknemer 2.0 is slecht een uitvoerder van een opdracht binnen een bepaalde tijd met een resultaat. In praktijk betekent dit, dat als de werknemer de opdracht niet binnen 20 seconden aanneemt hij 10 minuten geen andere opdracht meer ontvangt. Hij hoort pas de inhoud, plaats van ophalen en afleveren na aanname van de opdracht. Bij afzeggen kan hij helemaal van de app worden uitgesloten. Een koerier die bij en ongeluk betrokken was, ontving na enkele dagen het bericht dat hij helemaal geen opdrachten via de app zou krijgen en daarmee feitelijk was ontslagen.
De rechtszaak die nu is aangespannen door een onafhankelijke vakbond gaat over de vraag of er sprake is van een dienstverband ofwel van een werknemer-werkgever relatie.

Het hele artikel is te lezen in de Financial Times.

Als je baas een app is NRC Handelsblad 29 oktober 2016